Arap Dili ve Belagatı

1. ARAP DİLİ VE BELAĞATI ANABİLİM DALI

Arap Dili ve Belâgati Anabilim Dalı, Fakültemizin kuruluşundan itibaren değişik isimler altında hizmet edegelmiştir. 1980’lere kadar “Arapça Dersi” olarak adlandırılmış, 1985 yılında ise İslam Sanatları ve Mimarisi Bilim Dalı bünyesinde “Arap Dili Bilim Dalı” adını almıştır. Aynı yıl, bir “Hazırlık Sınıfı Yönergesi” hazırlanarak, “Hazırlık Sınıfı Birimi” oluşturulmuştur. Bu birim, Fakülte Dekanı tarafından öğretim elemanları arasından seçilen iki üye ve bir yardımcıdan oluşmaktaydı. 1989 yılında, Temel İslam Bilimlerine bağlı “Arap Dili ve Belâgati Anabilim Dalı” adını almıştır.

1980’lerden bu yana, Fakültemizde Arap Dili ve Belâgati Anabilim Dalını koordine edenler:

Prof.Dr. Mücteba Uğur (1985 yılında Arapça Birimi Başkanı),

Prof.Dr. İbrahim Çalışkan (1991-1993’te vekâleten başkanlık yaptı)

Prof.Dr. Hüseyin Atay (1992),

Prof.Dr. Mustafa Fayda,

Prof. Dr. İsmail Cerrahoğlu,

Prof.Dr. Sabri Hizmetli,

Dr.Ahmet Yılmaz (1993-1996 arasında Arap Dili ve Belâgati Anabilim Dalı Başkanı),

Prof.Dr. Ali Yılmaz (1996 vekâleten Anabilim Dalı Başkanı),

Öğretim Görevlisi Süleyman Baybara (1997-2003 yıllarında Arap Dili ve Belâgati Anabilim Dalı Başkanı),

Dr. Zekeriya Yılmaz (2000-2003 yıllarında Arap Dili ve Belâgati Anabilim Dalı Başkanı),

Dr. Nuh Savaş (2003-2009 Arap Dili ve Belâgati Anabilim Dalı Başkanı),

Prof.Dr. Zafer Kızıklı (2009’dan itibaren hâlen Arap Dili ve Belâgati Anabilim Dalı Başkanı).

Fakültenin kuruluşundan beri günümüze kadar Arapça dersi okutan öğretim elemanları:

İzzet Hasan, Cemal Muhtar, İsmail Ezherli, Yusuf Uralgiray, Ragıp İmamoğlu, Nurettin Boyacıoğlu, Remzi Barışık, Hamdi Kasaboğlu, Cevdet Çakmakçı, Osman Keskioğlu, Necati Avcı, Ramazan Şimşek, İhsan İnan, Abdulhalık Sadık Bakır, Ekrem Pamukçu, Ali İhsan Okur, Ahmet Yılmaz, Kazım Asal, Suudi Arabistan’dan Dr. Abdullah el-Muvahhis, Dr. Abdurrahman el-Hudayri, Dr. İbrahim Guneym ve Ürdün’den Dr. Mâcid el-Ceâfira.

Anabilim Dalında şu anda 1 Doçent, 6 öğretim görevlisi ve 4 araştırma görevlisi hizmet vermektedir. 2010 yılı itibariyle Arap Dili ve Belâgati Anabilim Dalı’nda görev yapmakta olan öğretim elemanları şunlardır:

Prof. Dr. Zafer Kızıklı,

Öğr. Gör. Süleyman Baybara,

Öğr. Gör. H. İbrahim Sarıoğlu,

Yrd. Doç. Dr. Ömer Acar,

Yrd. Doç. Dr. Yaşar Daşkıran,

Arş. Gör. Dr. İbrahim Fidan.

Muhtelif yıllarda Fakültemizde okutulan toplam Arapça ders saati aşağıya çıkarılmıştır:

1955 yılında toplam 22 saat

1959 yılında toplam 18 saat

1972-1985 arasında 32 saat

1983 yılında (Hazırlık + 4 senelik programda) 36 saat

1998-1999 öğretim yılından İlköğretim Öğretmenlik Bölümü 14 saat; Yeni İlahiyat Bölümü toplam 22 saat.

Günümüzde, Fakültemizin İlahiyat Bölümü, Uluslar arası İlahiyat Bölümü, Dünya Dinleri Bölümü ve Yaygın Din Öğretimi ve Uygulamaları Bölümü’nde Arapça dersleri farklı saat sayılarında yoğun olarak okutulmaktadır. Fakültemizde bütün bölümler itibariyle yaklaşık olarak haftada toplam 130 saat Arapça dersi okutulmaktadır. Aynı zamanda, Farsça dersi de Arap Dili ve Belâgati Anabilim Dalı’na bağlı olarak verilmektedir. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenliği Bölümü’nde okutulmakta olan haftalık 3 saatlik Arapça dersini de İlahiyat Fakültemizin Arap Dili ve Belâgati Anabilim Dalı yürütmektedir.

2010-2011 eğitim-öğretim yılında Fakültemiz yeni bir yapılanmaya gidecektir ve Arapça Hazırlık Sınıfları kurulacaktır. Bu sınıflarda haftada 24 saatlik yogunlaştırılmış Arapça öğretimi uygulanacaktır. Böylece, Fakültemizdeki toplam haftalık Arapça dersi 300 saate yaklaşmış olacaktır. Bu yeni uygulamayla birlikte, İlahiyat Fakültemizin lisans düzeyindeki tüm derslerinin yüzde 30’luk kredisi de Arapça olarak verilecektir.

Arapça Dersi Müfredatı

1984 yılına kadar “en-Nahvu’l-vâdıh” benzeri klâsik ders kitapları, 1984-1987 yılları arasında Arapça okutmanları tarafından hazırlanan ders notları ve 1987-2009 yılları arasında “el-‘Arabiyye li’l-hayât” serisi okutulmuştur. 2009 yılından itibaren ise, “el-‘Arabiyye beyne yedeyk” adlı üç cildden oluşan kitap serisi okutulmaya başlanmış ve hâlen de okutulmaya devam etmektedir. Bu kitabın dışında, çeşitli gramer ve metin kitaplarından da istifade edilmektedir.

Metotlar

Arapça dersleri, dildeki dört temel becerinin öğretilmesi ve geliştirilmesi esasına dayanmaktadır. Bu yüzden, okuma, yazma, dinleme-anlama ve konuşma alanlarına yönelik dil öğretimi teknikleri uygulanmaktadır.

Dersler interaktif bir şekilde, görsel ve işitsel sunumlarla icra edilmektedir. Öğretim elemanı ve öğrenci merkezli bir öğretme süreci benimsenmektedir.

Ayrıca, Arapça derslerinde, dil öğretiminde yararlanılan direkt metot, gramer ve tercüme metodu gibi yöntemler de kullanılmaktadır.

Hedefler ve Alınan Mesafe

Başta Kur’ân-ı Kerim ve Hadis kitapları olmak üzere İslâm’ın temel kaynaklarının Arapça olması, orijinal kaynaklardan araştırma yapılabilmesi bakımından bu dili öğrenmeyi zorunlu kılmaktadır. Dolayısıyla, Fakültemizdeki Arapça dersi, İslâmî ilimlerin öğretimine katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Çünkü İslâmî ilimlere özgü eserlerin büyük bir çoğunluğu Arapça olarak kaleme alınmıştır ve bu eserlerin incelenmesi Arap dilini bilmekle mümkün olmaktadır. Bu noktadan hareketle, Arapçanın en iyi şekilde İlahiyat Fakültesi öğrencilerine öğretilmesi ana gayedir.

Anabilim dalımızda, 1999 yılına kadar öğretim görevlisi düzeyinde olan akademik kadro yapılanması, söz konusu tarihten sonra araştırma görevlisi istihdamıyla birlikte araştırmaya da yönelmiştir. 2009 yılında ise bir öğretim üyesi doçente kavuşmuş olan Arap Dili ve Belâgati Anabilim Dalı, akademik süreçte hızla yoluna devam etmektedir. İleriki yıllarda bu alanda lisansın yanısıra, master ve doktora seviyesinde de eğitim-

2. ARAP DİLİ VE BELAĞATI ANABİLİM DALI ÖĞRETİM ÜYELERİ

Prof. Dr. Zafer Kızıklı (Anabilim Dalı Başkanı)

Yrd. Doç. Dr. Ömer Acar

Yrd. Doç. Dr. Yaşar Daşkıran

Ar. Gör. Dr. İbrahim Fidan

Okutman Dr. H. İbrahim Sarıoğlu

Okutman Dr. Duran Ekizer

Okutman Gülhan al-Turk

Okutman Ahmed İsmail Hassan Aly

Okutman Walid Ramadan Salama

Okutman Halit Yusuf

Okutman Nazır Alchikh